De drukkerij van Van der Meulen
Op deze foto uit 1901 zien wij de 'directie en medewerkers' van de Bergumer drukkerij Van der Meulen, jarenlang uitgever van de Bergumer Krant. Volgens de mededeling op de muur is de foto gemaakt 'Ter eere van het 25-jarig bestaan'. De oprichter, Tsjibbe Gearts van der Meulen (1824-1906), had 2 jaar hiervoor de zaak overgedaan aan zijn zoon Wigger Arnoldus van der Meulen die rechts naast hem zit met kleinzoon Sophius op zijn knie.
Bij het 25-jarig bestaan van de drukkerij waren er volgens de foto tien mensen in dienst, met name jonge mannen, sommige jonge jongens. Het personeel is voor de foto zo uit het werk weggelopen. De meesten van hen hebben een stukje gereedschap in de handen. De kleine man rechts op de foto, zal waarschijnlijk de boekhouder geweest zijn.
Tsjibbe Gearts is één van de meest markante personen uit de Friese literatuurgeschiedenis. Hij reisde veel en had zijn ogen goed open. De indrukken die hij onderweg opdeed, gaf hij weer in verhalen, verzen, voordrachten en verslagen.
Kinderarbeid
Het drukkerijvak was van oudsher een ambacht dat hoog aangeschreven stond, omdat het groot vakmanschap eiste. Met name het jongetje rechtsvoor op de foto, nog maar een leerling, straalt trotsheid uit. Maar ook de jongen links, met in zijn rechterhand een stukje zetsel met het woord 'verkooping' lijkt zich bewust te zijn van zijn verantwoordelijkheid. Hoe oud zouden deze jongens zijn geweest? Tien, twaalf, veertien jaar? Tegenwoordig noemen we dat kinderarbeid, maar de toekomstige drukkers hadden een betere toekomst dan hun leeftijdsgenoten in de bouw, in het veen of in de fabrieken. Zij leerden een vak!
Friese beschrijving:
De printerij fan Van der Meulen
Op dizze foto út 1901 sjogge wy 'direksje en meiwurkers' fan de Burgumer printerij Van der Meulen, jierenlang útjouwer fan de Burgumer Krante. Neffens de meidieling op de muorre is it plaatsje makke 'Ter eere van het 25-jarig bestaan'. De oprjochter, Tsjibbe Gearts van der Meulen (1824-1906), hie twa jier earder de saak al oerdien oan syn soan Wigger Arnoldus van der Meulen dy't rjochts njonken him sit mei pakesizzer Sophius op 'e knibbel.
By it 25-jierrich bestean wiene der neffens de foto tsien minsken yn tsjinst, meast jonge manlju, guon echt noch mar jonges. Yn har wurkklean hawwe hja foar de fotograaf posearre, allegearre mei in attribút, in stik ark, yn 'e hân. De lytse man rjochts op de foto sil grif de boekhâlder west hawwe.
Tsjibbe Gearts hat ien fan de singelierste figueren út de Fryske literatuerskiednis west. Hy hat in protte reizge en hie de eagen goed iepen. De yndrukken dy't er ûnderweis opdie, joech er wer yn ferhalen, fersen, foardrachten en ferslaggen.
Berne-arbeid
It printersfak wie fanâlds in ambacht dat heech wurdearre waard, omdat it in grut fakmanskip easke. Benammen it jonkje rjochtsfoar op 'e foto, in learling noch mar, strielet dy grutskens út. Mar ek de jonge lofts, mei yn syn rjochterhân de setheak mei it wurd 'ferkooping' deryn, liket him al tige bewust te wêzen fan syn ferantwudlikens. Hoe âld soene sokke baaskes west hawwe? Tsien, tolve, fjirtjin jier? Berne-arbeid soe har wurk hjoeddedei neamd wurde, mar dy 'printers yn de dop' hiene better lot als har leeftiidsgenoaten op 'e bou, yn it fean of yn de fabriken. Hja learden in fak!
Engelse beschrijving:
The Van der Meulen printing business
This photograph from 1901 shows the 'management and staff' of the Van der Meulen printing business in Bergum, long-time publisher of the Bergumer Krant. According to the notice on the wall, the photograph was taken to celebrate the 25th anniversary of the business. Two years earlier, founder Tsjibbe Gearts van der Meulen (1824-1906) handed the reins over to his son Wigger Arnoldus van der Meulen on his right, with grandson Sophius sitting on his knee.
The photograph shows that ten people were employed at the time of the 25th anniversary celebration, mainly young men and even some young boys. Staff walked straight off the job to have this photo taken. Most of them are carrying a small hand tool. The small man at the right may have been the bookkeeper.
Tsjibbe Gearts is one of the most striking personalities from the Frisian history of literature. He was a keen traveller and managed to absorb much of what he saw. The impressions of his travels are reflected in his stories, poems, lectures and reports.
Child labour
From way back the printing industry has been a trade held in high esteem because of the professional skills that were required. Look how proud the boy in the front row on the right is. And he is only an apprentice. But also the boy on the left, holding a piece of type containing the word 'sale' in his right hand, appears to be aware of his responsibilities. How old would these boys have been? Ten, twelve, fourteen years old? In our days we would call it child labour, but the aspiring printers had a much brighter future than their peers working as builders, peat diggers or factory hands. At least they were learning a trade!