Geheim gemak
Dit fraaie en kleurig geïllustreerde werk is het meest uitgebreide en meest invloedrijke voorbeeldenboek van tuinbouwsels in Nederland geweest. De samensteller van dit boek, Gijsbert van Laar, heeft verschillende buitenlandse voorbeeldenboeken als inspiratiebron gebruikt.
De ontwerpen in dit boek hebben betrekking op de Engelse tuinaanleg in landschapsstijl. Er staan afbeeldingen in van tempels, boerenherbergen en -woningen, moskeeën, ruïnes, ijskelders, 'geheime gemakken' (wc's) in de vorm van (bijvoorbeeld) een gotische kapel, stoelen en banken, poorten, hutten, hermitages, 'natuurlijke' grotten, enz.
Om de hermitages bewoond te laten lijken pleit Van Laar voor het schilderen van daar 'wonende' kluizenaars of voor het maken van poppen. Dat is praktischer en minder begrotelijk dan de aanpak van sommige eigenaren van landschapstuinen in Groot-Brittannië, waar af en toe 'levende' kluizenaars werden ingehuurd om de in de tuinen gelegen hermitages te bewonen.
Helaas is veel van wat er aan exotische en rustieke tuingebouwen in Nederland moet hebben gestaan uit het landschap verdwenen.
Bron:
Magazijn van tuin-sieraden, of Verzameling van modellen van aanleg en sieraad, voor groote en kleine lusthoven, voornamelijk van dezulke die, met weinige kosten, te maken zijn : getrokken uit de voornaamste buitenlandsche werken, naar de gelegenheid en gronden van dit koningrijk gewijzigd en met vele platte gronden en sieraden vermeerderd
Laar, G. van / Nieuwe Uitgave met 190 platen / Johannes Noman en Zoon / [1802]
Boeksignatuur: E 9094
Meer lezen?
W.G.J.M. Meulenkamp, ‘G. van Laars “Magazijn van tuinsieraden” als een voorbeeldboek voor Nederlandse tuingebouwen’, Bulletin KNOB vol. 82 (1983) ), afl. 3-4, pag. 124-141.
Friese beschrijving:
It gemak
Dit moaie en kleurich yllustrearre wurk hat it meast útwreide en meast ynfloedrike foarbyldenboek fan túnbousels yn Nederlân west. De gearstaller fan dit boek, Gijsbert van Laar, hat ferskate bútenlânske foarbyldenboeken as ynspiraasjeboarne brûkt.
De ûntwerpen yn dit boek hingje gear op de Ingelske túnoanlis yn lânskipsstyl. Der steane ôfbyldingen yn fan timpels, boereherbergen en -wennings, moskeeën, ruïnes, iiskelders,'gemakken' (húskes) yn 'e foarm fan (bygelyks) in goatyske kapel, stuollen en banken, poarten, hutten, hermitaazjes, 'natuerlike' grotten, ensfh.
Om de hermitaazjes bewenne lykje te litten pleitet Van Laar foar it skilderjen fan dêr 'wenjende' kluzeners of foar it meitsjen fan poppen. Dat is praktysker en minder begrutlik as de oanpak fan guon eigners fan lânskipstúnen yn Grut-Brittanje, wêr sa no en dan 'libjende' kluzeners ynhierd wienen om de yn de túnen lizzende hermitaazjes te bewenjen.
Spitigernôch is in soad fan wat der oan eksoatyske en rustike túngebouen yn Nederlân stien ha moat út it lânskip ferdwûn.
Bron:
Magazijn van tuin-sieraden, of Verzameling van modellen van aanleg en sieraad, voor groote en kleine lusthoven, voornamelijk van dezulke die, met weinige kosten, te maken zijn : getrokken uit de voornaamste buitenlandsche werken, naar de gelegenheid en gronden van dit koningrijk gewijzigd en met vele platte gronden en sieraden vermeerderd
Laar, G. van / Nieuwe Uitgave met 190 platen / Johannes Noman en Zoon / [1802]
Boeksinjatuer: E 9094
Mear lêze?
W.G.J.M. Meulenkamp, ‘G. van Laars “Magazijn van tuinsieraden” als een voorbeeldboek voor Nederlandse tuingebouwen’, Bulletin KNOB vol. 82 (1983) ), afl. 3-4, pag. 124-141.
Engelse beschrijving:
Secret convenience
This beautiful and illustrated work in full colour has been the most elaborate and influential sample book of garden structures in the Netherlands. The author of this book, Gijsbert van Laar, used various foreign sample books as a source of inspiration.
The designs shown in this book are based upon English garden architecture in landscape style. It contains illustrations of temples, rural inns and farm houses, mosques, ruins, icehouses, 'secret conveniences' (toilets) in the shape of e.g. gothic chapels, chairs and benches, gates, huts, hermitages, 'natural' grottos, etc.
In order to make it look like the hermitages are occupied, Van Laar suggests painting hermits who are living there, or producing dolls for the same purpose. This would be more practical and less expensive than the solution by some of the owners of landscape gardens in Britain, who sometimes hired 'live' hermits to occupy the hermitages of the gardens.
Unfortunately, many of the exotic and rural garden structures in the Netherlands have disappeared from the landscape.
Source:
Magazijn van tuin-sieraden, of Verzameling van modellen van aanleg en sieraad, voor groote en kleine lusthoven, voornamelijk van dezulke die, met weinige kosten, te maken zijn : getrokken uit de voornaamste buitenlandsche werken, naar de gelegenheid en gronden van dit koningrijk gewijzigd en met vele platte gronden en sieraden vermeerderd
Laar, G. van / Nieuwe Uitgave met 190 platen / Johannes Noman en Zoon / [1802]
Boeksignatuur: E 9094
[Compilation of garden ornaments, or Collection of structures and ornamental models, for large and small pleasure gardens, mainly of those which can be made at no great expense : drawn from the principal foreign works, altered to suit the circumstances and the land of this kingdom, and illustrated with many ground plans and ornaments
Laar, G. van / New Edition with 190 illustrations / Johannes Noman and Son / [1802]
Class mark: E 9094]
Reading more?
W.G.J.M. Meulenkamp, 'G. van Laars 'Magazijn van tuinsieraden' als een voorbeeldboek voor Nederlandse tuingebouwen', Bulletin KNOB vol. 82 (1983) ), afl. 3-4, pag. 124-141.
[W.G.J.M. Meulenkamp, 'G. van Laars 'Compilation of garden ornaments' as a sample book for Netherlands garden structures', Bulletin KNOB vol. 82 (1983) ), issue 3-4, page 124-141.]