De een zijn dood is de ander zijn brood
Na een storm is een schip vergaan en ligt op de noordkust van Schiermonnikoog (let op dat de kaart 'op de kop' is getekend; het vasteland met Paesens ligt boven!). Er liggen meerdere lichamen van bemanningsleden op het strand. De andere liggen er echter hulpeloos bij. De aanwezige eilandbewoners hebben alleen maar oog voor de aangespoelde goederen. Met haken proberen ze de buit uit zee te halen. Er zijn ook al mensen met paard en wagen onderweg.
Meer wrakken
Dat het vergaan van dit schip geen incident was laten de andere wrakken zien. Linksboven ligt het wrak van de Prosperous, dat in 1726 is gestrand. Middenonder op de kaart is ook een schip vastgelopen; de masten zijn gebroken.
Veranderingen op het eiland
De kaart laat ook nog andere zaken zien zoals drie kapen. De kaart is gemaakt in de tijd dat het oude dorp met de kerk en twee molens door haar bewoners werd verlaten. Die waren al bezig met de bouw van een nieuw dorp, verder naar het oosten op het eiland.
Meer lezen?
Over deze kaart is meer informatie te vinden in de beide volgende boeken:
Keikes, W.H., Verleden van Frieslands Noordoosten (Dokkum 1968), blz. 31. Dit boek is op de studiezaal van Tresoar te vinden (signatuur FRYS 15.70 keik).
Mellema, Louise, Schiermonnikoog, lytje pole (Haren 1973), blz. 73. Dit boek is op de studiezaal van Treosoar te vinden (signatuur FRYS 15.70.23 mell).
Kaartenverzameling van Tresoar
Wilt u weten welke kaarten Tresoar nog meer bewaart van Schiermonnikoog of andere plaatsen? Kijk dan in de Kaartendatabase op onze website. U kunt deze op de volgende manier benaderen:
www.tresoar.nl > Onderzoek > Archiefonderzoek. Bij de 'Andere zoekmogelijkheden ....' op de laatstgenoemde pagina staan een aantal links, o.a. die naar de 'kaarten-dbs'. Hierin kan bv. 'Schiermonnikoog' worden ingetypt.
Het resultaat is een lijst met beschrijvingen die stuk voor stuk kunnen worden aangeklikt voor meer informatie. De kaarten kunnen op foto of in origineel op de studiezaal van Tresoar worden bekeken.
Friese beschrijving:
De iene syn dea is de oare syn brea
Nei in stoarm is in skip fergien en leit op de noardkust fan Skiermuontseach (let op dat de kaart 'op 'e kop' tekene is; it fêstelân mei û.o. Paezens leit boppe!). Der lizze ferskate lichems fan bemanningsleden op it strân. Ien hat de oandacht fan in minske. De oaren lizze der lykwols helpleas by. De oanwêzige eilânbewenners hawwe allinnich mar each foar it oanspielde guod. Mei heakken probearje se de bút út see te heljen. Der binne ek al minsken mei hynder en wein ûnderweis.
Mear wrakken
Dat it fergean fan dit skip gjin ynsidint wie litte de oare wrakken sjen. Linksboppe leit it wrak fan de Prosperous, dat yn 1726 strannen is. Middenûnder op de kaart is ek in skip fêstrûn; de mêsten binne brutsen.
Feroarings op it eilân
De kaart lit ek noch oare saken sjen lykas trije kapen. De kaart is makke yn de tiid dat it âlde doarp mei de tsjerke en twa mûnen ferlitten waard troch har bewenners. Dy wienen al dwaande mei de bou fan in nij doarp, fierder nei it easten.
Mear lêze?
Oer dizze kaart is mear ynformaasje te finen yn de beide folgjende boeken:
Keikes, W.H., Verleden van Frieslands Noordoosten (Dokkum 1968), side 31. Dit boek is op de stúdzjeseal fan Tresoar te finen (sinjatuer FRYS 15.70 keik).
Mellema, Louise, Schiermonnikoog, lytje pole (Haren 1973), side 73. Dit boek is op de stúdzjeseal fan Tresoar te finen (sinjatuer FRYS 15.70.23 mell).
Kaartesamling fan Tresoar
Wolle jo witte hokker kaarten Tresoar noch mear bewarret fan Skiermuontseach of oare plakken? Sjoch dan yn de Kaartendatabase op ús webside. Jo kinne dêr op de folgjende wize bykomme:
www.tresoar.nl > Undersyk > Argyfûndersyk. By de 'Oare sykmooglikheden ....' op de lêstneamde side stean in tal links, û.o. dy nei de 'kaarten-dbs'. Hjiryn kin bg. 'Schiermonnikoog' yntypt wurde.
It resultaat is in list mei beskriuwings dy't stik foar stik oanklikt wurde kinne foar mear ynformaasje. De kaarten sels kinne op foto of yn orizjineel op 'e stúdzjeseal fan Tresoar besjoen wurde.
Engelse beschrijving:
One man's breath is another man's death
After a storm, a ship has been wrecked and washed ashore on the north coast of the isle of Schiermonnikoog (note that the chart has been drawn upside down with the mainland and Paesens pointing north!). The beach is scattered with bodies of the ship’s crew. Others look on helplessly. The islanders are interested only in the goods that are washed ashore. They are using hooks to haul in the loot from the water. There are also people with horse and carriage on their way.
More wrecked ships
The loss of this ship was not an isolated case, as the other wrecked ships are showing us. In the top left corner is the wreck of the Prosperous that ran aground in 1726. At the bottom centre of the chart we can also see a ship that got stuck with its masts being snapped.
Changes on the island
The chart shows other interesting matters, like the three capes. The chart was made at a time when local residents had abandoned the old village with its church and two windmills, to build a new village further to the east.
More reading material?
The following books have more information on this chart:
Keikes, W.H., History of Friesland's Northeast (Dokkum, 1968), page 31. Ask for this book at the Tresoar study room (catalogue no. FRYS 15.70 keik).
Mellema, Louise, Schiermonnikoog, lytje pole (Haren, 1973), page 73. Ask for this book at the Tresoar study room (catalogue no. FRYS 15.70.23 mell).
Tresoar collection of charts and ground plans
Interested in other charts of Schiermonnikoog or other places held by Tresoar? Visit the Ground Plan database on our web site. Follow the path:
www.tresoar.nl > Research > Archive Research. Under 'other search options ….' You will find a number of links; one of these links will get you to 'groundplan-dbs'. Enter a keyword, in this case 'Schiermonnikoog'.
The search result is a list of descriptions. Click on any of these descriptions for further information. View the ground plans on the photographs, or view the original copy at the Tresoar study room.