Paling en jonge jenever
Op het plaatje ziet u een kistje dat gemaakt is voor het oudste, nog bestaande ziekenfonds van Friesland, It Gild. In dit kistje werden vanaf de oprichting in 1776 akten bewaard. Deze 'vereniging' verleende financiële ondersteuning bij ziekte, ouderdom of overlijden. Leden die niet meer konden werken vanwege hun leeftijd kregen 'âldemannejild'. Wanneer een lid overleed, werd er 'kistgeld' uitgekeerd.
Het fonds stond open voor mannen in leeftijd van 16 tot en met 50 jaar. De leden betaalden wekelijks een inleg en hadden de verplichting begrafenissen bij te wonen van medegildeleden. Als men niet bij de begrafenis kwam, moest een boete worden betaald.
Tegenwoordig heeft It Gild vooral een symbolische functie, er wordt niet meer uitgekeerd. Alleen de boeteclausule is gebleven. Wanneer een lid te laat op de vergadering verschijnt of niet tijdig afzegt, moet er een boete worden betaald. Bij gebrek aan echte vergaderpunten wordt de medische staat van dienst van de leden besproken. De Friese pijprookkampioen wordt bijvoorbeeld niet gehuldigd, maar berispt, omdat hij zijn gezondheid in gevaar brengt. Na elke vergadering is er ter bevordering van de gezondheid paling en jonge jenever!
Gezondheid in gevaar
Friese beschrijving:
Iel en jonge jenever
Op it plaatsje sjogge jo in kistke dat makke is foar it âldste, noch besteande sikefûns fan Fryslân, It Gild. Yn dat kistke waarden fan de oprjochting yn 1776 ôf, akten bewarre. Dy 'feriening' ferliende finansjele stipe by sykte, âlderdom of ferstjerren. Leden, dy'tt net mear wurkje koenen fanwegen harren leeftyd, krigen 'âldemannejild'. Wannear't der in lid ferstoar, waard der 'kistjild' útkeard. It fûns stie iepen foar mannen yn de leeftyd fan 16 oant en mei 50 jier. De leden betellen alle wiken in ynlis en hienen de ferplichting om begraffenissen by te wenjen fan meigildeleden. As jo net op in begraffenis kamen, moast der in boete betelle wurde.
Tsjinwurdich hat It Gild mei nammen in symboalyske funksje, der wurdt net mear útkeard. Allinnich de boeteklausule is bleaun. Wannear't in lid te let op de gearkomst ferskynt of net op 'e tiid ôfseit, moat der in boete betelle wurde. By tekoart oan punten foar de gearkomst, wurdt de medyske staat fan de leden bepraat. De Fryske pypsmookkampioen wurdt bygelyks net huldige, mar te plak set, omdat hy syn sûnens yn gefaar bringt. Nei eltse gearkomst is der ta fuortsterking fan de sûnens iel en jonge jenever.
Engelse beschrijving:
Eel and square gin
The illustration shows a small chest made for the oldest, still existing Health Insurance Fund in Friesland, It Gild (The Guild). In this small chest the deeds were kept since The Guild was established in 1776. The ‘association’ provided financial support in the event of illness, old age, or death. Members who could no longer work because of their age received 'âldemannejild' or 'old age pension'. When a member died, the 'chest money' was paid out.
The fund accepted men aged 16 to 50. Members paid a weekly contribution and were required to attend the funeral services of fellow guild members. Members who did not show up at funerals were made to pay a fine.
In modern times It Gild has mostly a symbolic function and no more payments are made. Only the penalty clause has remained. Penalties are still imposed, e.g. when a member shows up late at a meeting or asks to be excused to attend at the last minute. Lacking any substantial items on the agenda, members discuss their medical records at meetings. For instance, the Frisian pipe smoking champion is not honoured but reprimanded, since smoking is bad for one’s health. After every meeting the members are treated eel and square gin for good health!