'Aufmachen'
Aan het Kleinzand nummer 18 in Sneek was in de Tweede Wereldoorlog één van de eerste verzetsgroepen in deze stad actief. De oude patriciërswoning was een kast van een huis. Op de eerste verdieping aan de voorkant woonde Hendrik Lever met zijn vrouw en hun kinderen Jan, Hendrik en Meta. Zij waren de spil van de groep-Lever, die illegale krantjes verspreidde, onderduikers hielp en betrokken raakte bij het werk van de KP (Knokploeg). Achterin op dezelfde verdieping woonde de timmerman én verzetsman Wim Stegenga met zijn gezin.
Hoe de bezetter hen op het spoor gekomen is, is onduidelijk maar in de nacht van 16 op 17 november 1943 werd het huis omsingeld. Ma en Henk waren niet thuis. Wel waren de KP-er Piet Faber en twee joodse vrouwen bij hen 'te logeren'. Ruim na middernacht werd er aangebeld: 'Aufmachen'. In de hectiek wisten Jan, Piet en Wim te ontkomen. Vader en Meta werden opgepakt. Vader zou de oorlog niet overleven. Hij overleed in maart 1945 in Dachau. Ook Jan en Henk haalden de bevrijding niet. Beiden kwamen door Duitse kogels aan hun eind.
De overval op het huis van de Levers is één van de tekeningen die de Leeuwarder kunstschilder Dick Osinga (1913-1997) maakte voor het door Y.N. Ypma geschreven boek Friesland Annis Domini 1940-'45.
Friese beschrijving:
'Aufmachen'
Oan it Kleinzand op nûmer 18 yn Snits wie yn de Twadde Wrâldkriich ien fan de earste fersetsgroepen yn dizze stêd aktyf. De âlde patrisiërswente wie in kast fan in hûs. Op de earste ferdjipping oan de foarside wenne Hendrik Lever mei syn oare helte en harren bern Jan, Hendrik en Meta. Sy wienen de spil fan de groep-Lever, dy't yllegale bledden fersprate, ûnderdûkers holp en belutsen rekke by it wurk fan de KP (Knokploech). Efteryn op deselde ferdjipping wenne de timmerman én fersetsman Wim Stegenga mei syn frou en bern.
Hoe't de besetter harren op it spoar kommen is, is net dúdlik mar yn 'e nacht fan 16 op 17 novimber 1943 waard it hûs omsingele. Mem en Henk wienen net thús. Wol wienen de KP-er Piet Faber en twa joadske froulju by harren 'út fan hûs'. Rom nei middernacht waard der oanskille: 'Aufmachen'. Yn 'e hektyk wisten Jan, Piet en Wim te ûntkommen. Heit en Meta waarden oppakt. Heit soe de oarloch net oerlibje. Hy ferstoar yn maart 1945 yn Dachau. Ek Jan en Henk hellen de befrijing net. Beiden kamen troch Dútske kûgels oan harren ein.
De oerfal op it hûs fan de Levers is ien fan de tekeningen dy't de Ljouwerter keunstskilder Dick Osinga (1913-1997) makke foar it troch Y.N. Ypma skreaune boek Friesland Annis Domini 1940-'45.
Engelse beschrijving:
'Aufmachen'
One of the first WW2 resistance groups in the city of Sneek was operating from the address Kleinzand 18. The old mansion was a very spacious home. At the front on the first floor lived Hendrik Lever with his wife and their children Jan, Hendrik and Meta. They formed the core of the Lever group that was involved in distributing underground newspapers, helping people in hiding and the work of the KPs (Commando Groups). On the same floor but at the rear side of the house lived carpenter and resistance fighter Wim Stegenga and his family.
Nobody knows how the German occupying forces fond out about their activities, but in the early hours of 17 November 1943 they surrounded the house. Ma and Henk were not at home, but Commando Group member Piet Faber and two Jewish women were ‘overnight guests’. After midnight there was a knock on the door: ‘Open up!’ In the commotion that followed, Jan, Piet and Wim managed to escape. Father and Meta were taken into custody. Father would not survive the end of the war; he died in Dachau in March 1945. Neither did Jan and Henk make it till the end of the war. They were both killed by German gunfire.
The raid on the Levers home is one of the drawings by the Leeuwarden artist Dick Osinga (1913-1997) as an illustration for the book Friesland Annis Domini 1940-'45 by Y.N. Ypma.