De Legauke
De boerderij De Legauke bij Opeinde was in de oorlog een belangrijk steunpunt voor het verzet als schuilplaats voor onderduikers en KP'ers (leden fan knokploegen).
Op de boerderij van boer Reinder de Vries was het op 21 november 1944 's ochtends nog donker toen de beide zonen Jan en Marten in de stal de koeien aan het melken waren. Ongemerkt kwamen vijf Duitsers naar de boerderij toe. Door de achteringang stapten ze de stal binnen. De beide jongens draafden met een onderduiker naar het voorhuis en riepen luid, om ook de slapers te waarschuwen, 'Duitsers'. Voordat de KP'ers goed door hadden wat er gaande was werden ze al door een van de overvallers onder schot gehouden. In de verwarring ontstond een vuurgevecht, dat de Duitser met de dood moest bekopen. Voordat de andere Duitsers er vandoor gingen schoten ze de drie mannen beneden dood.
Met man en macht kwamen de Duitsers later terug en zetten de boerderij af. De overlevenden waren toen al gevlucht. Alles wat van waarde was werd uit de boerderij gehaald. Daarna werd die in brand gestoken. Twee dagen na de overval werd door de KP'ers een verslag van de overval geschreven en de situatie uitgetekend.
Friese beschrijving:
De Legauke
De pleats De Legauke by De Pein wie yn 'e oarloch in wichtich stipepunt foar it ferset as ûntwyk foar ûnderdûkers en KP'ers (leden fan knokploegen).
Op de pleats fan boer Reinder de Vries wie it op 21 novimber 1944 de moarns noch tsjuster doe't de beide soannen Jan en Marten yn 'e stâl de kei oan it melken wienen. Ungemurken kamen fiif Dútsers de pleats tenei. Troch de achteryngong stapten se de stâl binnen. De beide jonges draafden mei in ûnderdûker nei it foarhûs en rôpen lûd, om ek de sliepers te warskôgjen, 'Duitsers'. Foar't de KP'ers goed troch hienen wat der geande wie waarden se al troch ien fan 'e oerfallers ûnder skot holden. Yn 'e betizing ûntstie in fjoergefjocht, dat de Dútser mei de dea bekeapje moast. Foar't de oare Dútsers útnaaiden skeaten se de trije manlju ûnder dea.
Mei man en macht kamen de Dútsers letter werom en setten de pleats ôf. De oerlibjenden wienen doe al oer it wetter ûntkommen. Alles wat fan wearde wie waard út de pleats helle. Dêrnei waard dy yn 'e brân stutsen.
Twa dagen nei de oerfal waard troch de KP'ers in ferslach fan de oerfal skreaun en de sitewaasje úttekene.
Engelse beschrijving:
De Legauke
In WW2 a farm house by the name of 'De Legauke' near Opeinde was an important base for the resistance movement as a shelter for people in hiding and KP-ers (members of a commando group).
The farm, owned by Reinder de Vries, was still shrouded in darkness when in the early morning of November 21st, 1944, sons Jan and Marten were milking the cows in the cowshed. Five Germans approached the farm unnoticed. They entered the cowshed through the back door. Together with someone who was in hiding, the boys took off to the farmhouse, crying out loud 'Germans!' to wake and warn others inside the house. Even before the KP-ers realised what was going on, they were already held within shooting range by one of the intruders. In the confusion that followed there was some exchange of gun fire, resulting in the death of the German. The remaining Germans killed the three men downstairs before they took off.
The Germans later returned in full force and they surrounded the farm. By that time the survivors had already left. The Germans looted everything of any value, and then set fire to the farmhouse. Two days after the attack the KP-ers wrote a report on the incident and made a drawing of the situation.