Juffers en kolders
Friesland is geen bosrijke provincie. Van oudsher werd vanuit het buitenland hout geïmporteerd. Het hout werd oorspronkelijk betrokken uit Noorwegen en Zweden maar later werd het ook ingevoerd vanuit Sint Petersburg en Finland. Harlingen was de grote aanvoerhaven voor hout.
De juffers zijn zware stammen met een lengte van 15 tot 40 voet. De stammen werden vooral gekapt op plaatsen langs de oever, zodat ze gemakkelijk waren af te voeren. Dat bespaarde vervoerskosten. Deze bomen werden veelal gebruikt bij de bouw van boerderijen. De lengte van de bomen was daarbij bepalend voor de hoogte van de daken. Sommige juffers waren 'kontig', d.w.z. dat het stameinde erg dik was. Dit formaat was bij de boerderijbouw nadelig, omdat de rietdekkers dan veel riet nodig hadden om een egaal dak te kunnen maken.
Juffers waren er in soorten en maten, vandaar ook de benamingen sparren, kolders, spieren en ellens. Deze soorten werden voor diverse doeleinden in de bouw gebruikt, zoals steigers, waterwerken enz. en daarnaast in de scheepsbouw.
Bron: het archief van Houtimport Hubert Jans & Co te Harlingen.
Friese beschrijving:
Juffers en kolders
Fryslân is net in provinsje mei in soad bosk. Fan âlds waard hout út it bûtenlân wei ymportearre út Noarwegen en Sweden mar letter waard it ek ynfierd út Sint Petersburg en Finlân wei. Harns wie de grutte oanfierhaven foar hout.
Juffers binne swiere stammen mei in lingte fan 15 oant 40 foet.
De stammen waarden benammen kappe op plakken oan it wetter, sadat se maklik ôf te fieren wienen. Dat besparre ferfierkosten. Dizze beammen waarden almeast brûkt by de bou fan pleatsen. De lingte fan de beammen wie dêrby bepalend foar de hichte fan de daken. Guon juffers wienen 'kontich', d.w.s dat it stamein botte tsjok wie. Dit formaat wie by de pleatsbou neidielich, om 't de reiddekkers dan in soad reid nedich hienen om in sljocht dak meitsje te kinnen.
Juffers wienen der in soarten en mjitten, dêrom ek de beneamings sparren, kolders, spjirrren en jellen. Dizze soarten waarden foar ferskate doelen yn de bou brûkt, lykas stegers, wetterwurken ensfh. en dêrneist yn 'e skipsbou.
Boarne: it argyf fan Houtimport Hubert Jans & Co te Harlingen
Engelse beschrijving:
'Juffers' and 'kolders'
Friesland is not a forested region. Timber has been imported since very early times. This timber was originally sourced from Norway and Sweden but later was also imported from St Petersburg and Finland. Harlingen was the port where all this timber arrived.
'Juffers' are heavy logs that range in length from 15 to 40 feet. The logs were felled principally along banks so that it was easier to take them away. This saved on transport costs. These logs were used mostly in the construction of farm houses and their length generally determined the height of the roof. Some 'juffers' were 'bum-heavy', that is, their bottom ends were very thick. This shape was not ideal for farm construction as the thatchers would then need to use too much reed to make the roof level.
'Juffers' used to come in all types and sizes, hence a range of different names: spar, spruce, sapling, baulk, scantling, etc. These different types were used for different construction purposes which also included scaffolding, water works, etc. and shipbuilding.
Source: the archives of timber importers Houtimport Hubert Jans & Co in Harlingen.